"Srbi Mojsijeve Vere" - analiza "beseda" Davida A. Koena kao modela za nacionalnu integraciju Jevreja

Tucakov, Nikola (2026) "Srbi Mojsijeve Vere" - analiza "beseda" Davida A. Koena kao modela za nacionalnu integraciju Jevreja. Srpska politička misao, 96 (2). pp. 167-186. ISSN 0354-5989

Text 0354-59892602167T.pdf - Published Version Download (376kB)

Abstract

U radu je predstavljena analiza skupa beseda, koje je pod naslovom "Besede: posvećene srpskoj omladini Mojsijeve vere" objavio rabin David A. Koen 1897. godine, kao jednog modela nacionalne integracije Jevreja nastanjenih na području tadašnje Srbije u projekat nastajuće srpske nacije. Teoretski utemeljena na uvidima o nacionalizmu i nastanku nacije koje su razvili Siniša Malešević i Rodžers Brubejker, ova analiza podrazumeva da je i (re)definisanje granica i sadržaja srpske nacije politički proces podložan različitim individualnim i institucionalnim intervencijama, a vezan najpre za nastanak moderne srpske države u XIX veku. Oslanjajući se na metodološke preporuke tzv. kontekstualističke škole u istoriji političke misli, velika pažnja je posvećena političkom i društvenom kontekstu u kojem se autor nalazio i koji umnogome objašnjava njegov prostor i kapacitet da putem svojih beseda i tekstova interveniše u cilju uključenja Jevreja u srpski nacionalni projekat pod geslom "Srbija Mojsijeve vere", odnosno "Srba mojsijevaca". Nakon osvrta na društveni položaj Jevreja i relativno malobrojne biografske podatke koji upućuju na Koenov izraziti patriotizam, analizi se podvrgava sam sadržaj tekstova. Pri definisanju srpskog društva u celini, pokazuje se da kod Koena preovlađuje isticanje tolerantnosti, moralnosti i pobožnosti Srba, te i snažna podrška vladaru na čelu same države. U osvrtu na same Jevreje u Srbiji, Koen ističe potrebu njihovog "osvešćivanja" o svom statusu kao Srba i uključenju u sve tokove srpskog društva, dok se na većinsku grupu (pravoslavnih) Srba jednako apeluje da prepoznaju činjenicu jevrejske pripadnosti srpstvu. Koenov jezik pokazuje izraziti patriotski karakter, ali i dvosmisleno i naizmenično korišćenje kako jezika racionalnosti i prosvećenosti tipičnog za prosvetiteljsku misao, tako i jezika saplemenstva, bratstva i pseudomesijanstva, što održava promenljivosti i protivrečnosti u nacionalnom diskursu uopšte, često i u okviru istog teksta. Koenove "Besede" tako pokazuju jedan primer pokušaja proširivanja nacionalnog diskursa sa pozicije manjinskog, neinstitucionalnog aktera. Njihov značaj se ogleda ne samo u osvetljavanju manje poznatih primera u razvoju srpskog nacionalnog diskursa, već i u ukazivanju na intelektualne resurse na koje se jedna takva intervencija mogla osloniti u Srbiji krajem XIX veka. Ona takođe pokazuje da je, bar načelno, u vremenu i mestu autorovog stvaranja postojao konceptualni prostor za takvu intervenciju, iako je u potonjim godinama i vekovima on značajno sužen. Takvim zaključkom se, između ostalog, potkrepljuje polazna teza o promenljivosti nacionalnosti kao političkog procesa i otvara prostor za složeniji pristup proučavanju razvoja kako srpske, tako i jevrejske nacionalne pripadnosti na prostoru Srbije.

Item Type:	Article
Subjects:	B Philosophy. Psychology. Religion > BM Judaism B Philosophy. Psychology. Religion > BS The Bible J Political Science > JC Political theory
Depositing User:	Mr Petar Milutinović
Date Deposited:	13 Jul 2026 16:56
Last Modified:	13 Jul 2026 16:56
URI:	http://repo.ies.rs/id/eprint/254

Actions (login required)

View Item